Changemanagement: het verschil tussen planning en uitvoering

Print Friendly, PDF & Email

Verandering… Wie heeft er tegenwoordig niet mee te maken. Niet alleen in ons persoonlijke leven als gevolg van Corona, maar ook in ons professionele leven worden we continu geconfronteerd met verandering. Ik noem er een aantal:

  • De transitie naar thuiswerken
  • De integratie van meer online en mobiele services in onze werkprocessen
  • Het autonomer worden van onze jonge professionals
  • De veranderende verhoudingen rond macht en gezag
  • De verschuiving van een aanbodgerichte naar een vraaggerichte arbeidsmarkt

Deze veranderingen vinden vaak plaats in de context waarbinnen we ons werk moeten doen. Dat doen we op basis van modellen, maar hoe goed lukt ons dat eigenlijk?

Ik ben Franco Achtien, afgestudeerd veranderkundige en ervaren Change specialist. Ik ben een zogenaamde #Changemaker met een Agilistische inborst. En ik deel graag mijn ervaringen met jullie over het verschil tussen het plannen en het uitvoeren van een verandering.

Met één druk op de knop

Vaak worden in de literatuur en in vele cursussen modellen gebruikt om verandering vorm te geven en verandering te leiden. Veel van die modellen gaan uit van een bepaalde mate van, of heel erg veel causaliteit tussen interventie en resultaat. Digitaal redeneren dus, want als je A doet, krijg je B. Met één druk op de knop implementeren we het veranderplan; de cursusboeken staan er vol van! Het is een bevredigende gedachte, die ons als mens bedienen in het simplificeren van iets wat in essentie enorm complex is; het veranderen van menselijk gedag.

A close up of a necklace

Description automatically generated

Menselijk gedrag vindt namelijk plaats in wat ik graag noem: de complexe sociale werkelijkheid. Die complexe sociale werkelijkheid bestaat helaas niet uit lineaire verbanden tussen oorzaak en gevolg, of binaire relaties tussen A en B. Nee, de sociale complexe werkelijkheid bestaat uit een veelvoud van factoren die ieder als individueel element inspelen op het menselijke gedrag. En het is dus onmogelijk om dit volledig te controleren; je kunt het op zijn best beïnvloeden. Juist dit is enorm belangrijk om in je achterhoofd te houden als je ooit voor de opgave staat om een verandering te plannen en daarna uit te voeren.

Complexe sociale werkelijkheid

Een verandering plannen kan misschien nog met theoretische modellen uit de literatuur of uit cursusboeken. Op zich is daar helemaal niets mis mee. Het geeft steun als je wat onzeker bent bij het toepassen van methoden en technieken van verandering. Maar daar waar je in de planfase nog gebruik kan maken van die heerlijke simplistische realiteit, de causaliteit tussen interventie en resultaat, is het leiden van veranderingen allesbehalve causaal en lineair!

Een verandering leiden is vaak anders dan de modellen voorschrijven. Menselijk gedrag is per definitie niet direct voorspelbaar. De rol van de leider van verandering moet dus ook continu aangepast worden op de context waarbinnen de rol wordt vervuld. In andere bewoordingen: pas je aan aan de mensen die je wil veranderen en accepteer dat zij ook een eigen perspectief hebben op het doel van de verandering! Er bestaat niet zoiets als de universele waarheid als het gaat om de complexe sociale werkelijkheid. Die waarheid wordt namelijk gemaakt door het sociale construct waarin de personen zich bevinden.

Uitgangspunten voor leiderschap

Is er dan helemaal geen sturing te geven aan verandering? Zeker wel. Op basis van mijn persoonlijke ervaringen hanteer ik altijd een aantal uitgangspunten. Hieronder zal ik ze kort benoemen:

1. Inspireer en motiveer: niet het ‘wat’, maar het ‘waarom’.

Uit mijn ervaring weet ik dat je bij veranderingen niet het ‘wat’ moet inkleuren. Dus niet vertellen wat exact veranderd moet worden of mensen opleggen om zaken op een bepaalde manier te veranderen, maar de focus leggen op het ‘waarom’. Waarom moet een procedure anders, waarom moet een proces anders worden ingericht, waarom moet er met nieuw materiaal hetzelfde werk worden uitgevoerd? Door in te zoomen op het ‘waarom’ in plaats van het ‘wat’, ontstaat begrip voor de zingeving van de verandering. Het ‘wat’ volgt vanzelf wel uit het ‘waarom’.

2. Geef ruimte aan polyvocaliteit: er is geen universele waarheid in de complexe sociale werkelijkheid.

Een andere mening is geen weerstand! Het is slechts een ander perspectief op dezelfde materie. Geef ruimte aan andere perspectieven, omarm ze, zie ze als een kans om jouw eigen perspectief aan te scherpen en erken dat iemand anders ook goede ideeën kan hebben.

3. Regie is beter dan controle: weten waar je wil eindigen is belangrijker dan het bepalen van de route.

In veranderingstrajecten is het belangrijk om ruimte te laten om af te wijken van de geplande route. Een veranderingstraject is geen digitale formule die via een vastomlijnd pad moet lopen. Zolang je goed weet waar je uiteindelijk wil uitkomen kan je best een omweg toelaten. Juist die omweg kan leiden tot interessante perspectieven die het uiteindelijke doel ten goede komen.

4. Interactie boven processen: Creëer een gezamenlijk start-, midden- en eindpunt.

Veranderen doe je samen. Met jouw veranderteam, maar ook met de mensen die uiteindelijk iets in hun werkwijze of omgeving moeten veranderen. Zorg ervoor dat je gezamenlijk start, dat je tussentijds voldoende evalueert om samen te synchroniseren en zorg er continu voor dat je samen het eindpunt voor ogen hebt; wederom focussen op het ‘waarom’.

Door deze 4 simpele uitgangspunten te hanteren, kun je als leider van veranderingen gebruik maken van de modellen van verandering uit de planfase, zonder er dogmatisch aan vast te houden. Flexibiliteit is belangrijk, zeker als je van anderen vraagt om flexibel te zijn. Omarm koerswijzigingen tijdens het veranderproces en wees niet bang om andere perspectieven toe te laten. Je zou zomaar eens op een beter gedragen plan en een beter resultaat kunnen uitkomen doordat je meer draagvlak hebt!

Ondersteuning bij verandering

Wil je meer weten over verandertrajecten of wil je een cursus volgen op het gebied van verandertechnieken, neem dan eens een kijk op onze trainingspagina voor interessante cursussen, waarbij de Oppidum experts je kunnen leren om de theorie toe te passen in specifieke context van de complexe sociale werkelijkheid. Want Oppidum professionals zijn niet voor niets ‘Certified professionals: We practise what we teach’.